بارگه‌ی خه‌م

رحلُ الهَمّ

کوله بار غم

شعر از: احمد  محمد

ترانه از : ناصر رزازی

‌ بارگه‌ی خه‌مم هه‌ڵگرت و هاتمه‌وه‌ بۆ شاره‌که‌م

حملتُ رحلَ همّی و رجعتُ إلی بلادی

کوله بار غمم را برداشته و سوی دیار خود آمدم

هاتم به‌ره‌و دییاری شه‌نگی که‌س و کاره‌که‌م

جئتُ إلی بلادِ آبائی الخَضِرة

دیار سرسبز و خرم پدرانم

بۆ باوه‌شی به‌ سۆزی دایکه‌ دڵ سووتاوه‌که‌م

إلی حضنِ ملیئٍ بالإحساسِ حضنِ أمی اللی جریح الفؤاد

سوی آغوش گرم و پرسوز مادر داغدیده­ام

تاکوو بزانێ چه‌نده‌ به‌ سۆیه‌ ئازاره‌که‌م

کی تعرفَ ما أحرقَ آلامی للفؤادِ

تا مادر بداند چقدر درد من کشنده است

هاتووم وه‌کوو شه‌ماڵێک چڵ و گه‌ڵا بدوێنم

جئت کریحِ الشَّمال لِکی أتحدثَ النباتَ و الورقَ

آمده­ام تا چون باد شمالی با گل و گیاه سخن بگویم

پاییزی غه‌رێبی دڵ به‌ جارێک هه‌ڵوارێنم

و أتخلصُ من خریفِ القلب بالمَرّة

و یکباره برگ­های زرد پاییز غربت دل را فروریزم

که‌ من نمه‌ی باران بم، ئێوه‌ش ئاوێنه‌ی باخمن

إن کنتُ وابلا فأنتم مرآة حدیقتی

اگر من نم نم باران باشم شماهم آینۀ باغچۀ من هستید

هه‌رچه‌نده‌ لێتان دوور بم هه‌نسک و ئاهی ناخمن

ومهما أکونُ بعیداً منکم فأنتم نشیجی و آهی

اگرچه از شما دورهم باشم ولی بازم هق­هق و آه درون من هستید

دڵم پرسه‌ خانه‌یه‌ سه‌رم به‌فری زستانه‌

قلبی مخبأ الهموم و رأسی کثلج الشتاء بسبب الآلام

قلبم آرمگه غمهاست وسرم چون برف از درد سپید گشته

هه‌میشه‌ خه‌م له‌ چاوما باڵاترین میوانه‌

دوماً الهمُّ هوَ الضیفُ الافضلُ فی عینیَّ

غم همیشه والاترین مهمان چشامه

وه‌ک باڵنده‌ی لانه‌واز ته‌ره‌و بێ ناونیشانم

کالطیر المطرود من عشّه أنا تارک عشی مجهولاً

مثل پرندۀ رانده شده از لانه، من نیز از کاشان خویش بی نام ونشان رانده شده­ام

چه‌ن شیرینه‌ که‌ ده‌ڵێم من خه‌ڵکی کوردستانم

کم أحلَی إذ أقولُ أنا کُردستانی

چقدر شیرین است آنگاه که می گویم من اهل کردستانم

شیشه بشکسته را پیوند کردن مشکلست

دل چو آزرده شود خرسند کردن مشکلست 

ترانه : پیی بلین

 زیاد اسعد

پیی بلین تو خوا که­سی روژی هه زار جار

قولوا لها باالله من مثلی ألف مرّة کل یوم

بهش بگین تورا به خدا کی مثل من روزی هزار بار

ناوی توی له سه­ر لیوه به گریانو زار

یذکر اسمک بالبکاء و التضرّع

اسم تو با گریه و زاری رو لبهاشه

پیی بلین ئاشقیکم شیت و سه­رگه­ردان

قولوا لها أنا عاشقٌ مجنونٌ  متحیرٌ

بهش بگین عاشقی دیونه و سرگردانم

چاوه ­ریمه روژ و شه­و له کوچه­ و کولان

استناک طوال اللیل و النهار فی الأزقة

روز و شب تو کوچه ها چشم براهم

پیی بلین به­سه­رهاتم کرا به چیروک

قولوا لها أنّ مصیری صار قصة

بهش بگین سرنوشتم داستان شده

هه­موو خه­لک ده­زانن منم مال ویران

و کل الناس یعرف هذا هو أنا اللی خسران و تعس

و همۀ مردم میدانند این منم که خونه ام خراب شده

پیی بلین پیی بلین هه­موو عاله­م پیی بلین هه­مو دونیا پیی بلین

قولوا لها قولوا لها کل العالم و کل الناس

بهش بگین همه مردم و همه دنیا بهش بگین

پیی بلین له هه­ر کوچه­ و دیوارو ده­روازه­ی شار

قولوا لها بأنّ فی کل زقاق و علی کل جدران و بوابة المدینة

که در هر کوچه و دیوارو دروازۀ شهر

ناوی ئه­وه که نوسراوه به خوینی منی هه­ژار

أنّ اسمها مکتوب بدم مسکین مثلی

اسمه اونه که با خون من بیچاره نوشته شده

پیی بلین له هه­ر لایه هه­وری ده­کاته باران

قولوا لها أینما تمطر سحابٌ

بهش بگین هر طرف ابری که میباره

ئه­وه منم ده­بارینم فرمیسکی ئازار و ژان

أنّه هو أنا أمطر دمعات الحزن و الألم

این منم که اشک درد و آزار میبارانم

پیی بلین دلدار­یکم به شه­و ته­نیا ئه­مینم

قولوا لها أننی عاشقٌ أتوحّد فی اللیالی

بهش بگین که من دلداری هستم شبها تنها میمونم

به یادی ئه­و هه­زار شیعری ئاشقانه ئه­خوینم

و أنشد بذکرها الآلاف من قصائد الحب

و به یاد او هزار شعر عاشقانه میخونم

پیی بلین روژی دادی ده­مرم سه­ر ده­نیمه­وه

قولوا لها یأتی یوم أموت و أجعلُ رأسی علی التراب

بهش بگین یه روز میاد میمرم و سر رو خاک میزارم

به یادی ئه­و به هه­ناسه­ی گه­رمی ئه­و ده­ژیمه­وه

لکن بذکرها و بنفَسها الحارة أحیی مرة أُخری

اما با یاد اون و با نفس گرمش عمر دوباره می­یابم

پیی بلین که له من ئاشقتر کییه!؟

قولوا لها من هو أعشق منی!؟

بهش بگین کی از من عاشقتره!؟

وه­کو من دیوانه­و شه­یداتر کییه

و من هو أکثر جنونا و ولهاً منی

مثل من دیونه و شیداتر کییه

ئه­گه­ر ئه­و ولاتی په­نای ئاشقانه

إذا کانت هی الأرض اللجوء للعشاق

اگه اون سرزمین پناه عاشقانه

کی وه­ک من کوردیکی بی مال و جییه

فمن هو مثلی کُردٌ بلا مکانٍ و ملجإٍ

کی مثل من یه کُرد بی خونه و بی­پناهه

عشق احساس دردی است که از علاقه ای بزرگ و سرشار نشأت گرفته است.

                                                                  "جبران خلیل جبران"

حبيب قلبي

حبيب قلبي حياة قلبي
عزيز دلم و تمام وجودم

خوشه­ویستی دلمو و هه­مو ژینم

شغل قلبي تعب قلبي جرح قلبي
فکرم را مشغول کرد و دلم را شکست و زخمیش کرد

بیری منی  به خوی گرتو و دلمی شکاندو برینداری کرد
بيظلمني بيئلمني
به من ظلم کرد و ناراحت و غمگينم ساخت

زولمی لیم کردو ره­نجاندمی
يعذبني بيجرحني بيتعبني

 آزارم ميده ، دلم را ریش، و روحم را  خسته مي کنه

ئازارم ده­دا، دلم بریندارو ره­نجاوم ده­کا
لو اسهرله و افكرله
اگر شب ها  به خاطرش  بيدار بمانم و به او فکر کنم

ئه­گه­ر شه­وانه سه­باره­ت به ئه­و خه­وم لی نه­که­وی و بیری لی بکه­مه­وه
بينساني و ينسى الشوق و يسبني
منو فراموش و رها مي کنه و تمام دلتنگي هامو ناديده مي گيره و ترکم میکنه

له بیرم ده­کا و ته­واوی دلته­نگیکانی من وه­به­ر چاو ناهینی و جیم دیلی
لو بعدته بيرجعلي و يسمعلي
واگه اونو  فراموشش کنم پیشم بر مي گرده و به حرفهام گوش ميده

به­لام ئه­گه من ئه­وی له بیر که­م  ده­گه­ریته­وه لام و گو به قسه­کانم ده­دا
و من تاني يغلبني
ولي دوباره آزارهاشو شروع مي کنه

به­لام دیسان ئازاره­کانی ده­ست پی ده­کا
حبيبي حبه نار و قربه نار و بعده نار
عزيزی که عشقش،  درکنارش بودن و دوريش همه مثل آتش است

خوشه­ویستیک که عیشق و له لا بون و دوری ئه­و هه­مو وه­ک ئاگره
و ليل نهار مشغولة بيه
و شب و روز بهش فکر مي کنم

و شه­و و روژ بیری لی ئه­که­مه­وه
و منو ياما قلبي داب و منو ياما شاف عذاب
چه قدر قلبم در آتش عشقش سوخت و چه آزارها که ازاو نديدم

چه­ند دلم ده ئاوری عیشقی ئه­و دا سوتاو و  چه­ندی ئازار دام
و لسه روحي فيه
اما هنوزم هستی­ام متعلق به اوست

به­لام هیستاش دلم له لای ئه­وه
لا انا كلي ليه و دايبه فيه و روحي فيه
مني که تمام وجودم مال ا ونه و  در عشقش مي سوزم

منیک که ته­واوی ژیانم ئی ئه­وه و له عیشقی ئه­و دا ده­سوتیم

ناديت عليه بايعني ليه
از او پرسيدم که چرا من را ترک مي کني

لیم پرسی که بوچی من جی دیلی
يا ويلي دايبه دوب و ازاي أتوب
اي واي من به يکباره در عشق او ذوب شدم و چگونه مي توانم دست از اين عشق بکشم

هه­ی داد که من به­ته­واوی له عیشقی ئه­و دا توا مه­وه و چون ده­توانم ده­ست له­و عیشقه هه­ل گرم
يا دوب يا دوب من نظره وحده دوبت فيه
من فقط با يک نگاه او آب مي شوم

من ته­نیا به نیگاهیکی وی ده­تویمه­ونه
هو عشان بحن ليه و دبت فيه
به خاطر اينکه دوستش دارم و در عشقش سوختم

چونکه خوشم ده­ویت و له عیشقی وی دا ده­سوتیم
اهون عليه يسبني ليه كده
اینقد براش بی­ارزش شدم، چگونه دلش راضي ميشه اينگونه منو ترک کنه

ئه­وا بو وی بی­ئه­رزیش بومه ، چون دلی دیت ئه­وا جیم بیلیت
هو فاكرني ايه لعبة فی اديه
او فکر ميکنه من بازيچه اي در دستان او هستم

ئه­و فکر ده­کات من گالته­ی ده­ستی ویمه
و حياة عينيه لعرفو اني مش كده
وليکن به چشمانش قسم به او نشان خواهم داد که من اينچنين نيستم

به­لام سویند به  چاوانم پیی ده­ناسینم که من وا  نیمه..!

دلهای بزرگ و احساسهای بلند عشقهای زیبا و پرشکوه می­آفرینند.

                                                                 " شریعتی"

  خلّيني طير   

مش قادر تشعر في و تفهم قلبي والافكار

تو نمی­تونی منو درک بکنی و قلب وا فکارم را بفهمی

تو ناتوانی هه­ست به ناخی من بکه­ی و له دل و بیری من تی بگه­ی
و لا قابل اشعر بالحرية ومن نَسمة بتغار

و حتی احساس آزادی­ام را قبول نمی­کنی، حتی از وزش نسیمی در کنارم غیرتی میشی

و  حه­تا هه­ستی ئازاد بونی منت پی قه­بول ناکری، حه­تا  له سوزه­ی بایه­ک له لای من  غیره­تی ده­بی!
مش قادر تشعر فيّ و تفهم قلبي والافكار

تو نمی­تونی منو درک بکنی و قلب وا فکارم را بفهمی

تو ناتوانی هه­ست به ناخی من بکه­ی و له دل و بیری من تی بگه­ی
و لا قابل اشعر بالحرية ومن نسمة بتغار

و حتی احساس آزادی­ام را قبول نمی­کنی، حتی از وزش نسیمی در کنارم غیرتی میشی

و  حه­تا هه­ستی ئازاد بونی منت پی قه­بول ناکری، حه­تا  له سوزه­ی بایه­ک له لای من  غیره­تی ده­بی!
خلّيني طير وجن وغني وارقص ليل نهار

بزار پرواز کنم، دیونه بشم و ترانه بخونم وشب و روز برقصم

لیم گه­ری با هه­لفرم و شیت بم و گورانی بلیم وشه­و روژ هه­لپه­رم
انا بَدّي احس الكون بايدي لعبة مهما صار

من دوست دارم دنیا را تو دستام به بازیچه بگیرم، هر چی میخواد بشه؟ بشه!

من ده­م هه­وی هه­ست بکه­م  دونیا له ده­سته­کانم  دا گالته یه، هه­رچی ده­بیت با ببیت!
ما فيك تغير طبعي وتمشّيني ع هواك

افکار  و منش من هرگز درباره تو تغییر نکرده حال آنکه تو مرا بر عشق خودت وا میداری

بیر و بوچو و ره­وشتی من سه­باره­ت به تو نه­گوراوه به­لام تو من هان ده­ده­ی بو لای عیشقی خوت
ولا فيك تحاسب دقّة قلبي وعارف شو بهواك

و اصلا تپش­های قلبم را برای خودت به حساب نمیاری، درحالیکه میدونی چقد دوستت دارم

و هیچ لی­دانه­کانی دلم بو خوت ناژمیری ، به پیچه­وانه­وه ده­زانی چه­ندیشم خوش ئه­ویی

خليني طير وجن وغني وارقص ليل نهار
انا بدي احس الكون بايدي لعبه مهما صار

 
عمق و درونمایه عشق فقط لحظه فراق پدیدار می شود.

                                              "جبران خلیل جبران"

جايي الوقت
وقت جدایی فرا رسید

انت بتعرف بتجننى وبتبعد ما بتسال عنى

تو میدونی که دیونه­ام میکنی و ازم دور میشی و ازحالم نمی­پرسی

تو ده­زانی که شیتم ئه­که­ی و لیم دور ئه­بیوه­و لیم ناپرسی
عارف .عارف انى ما بقدر جافيك

تو میدونی که من نمیتونم به تو ستم کنم

تو ده­زانی که من ناتوانم زولمت لی بکه­م
وبتعرف أديش بحبك تاعبنى ومريح قلبك

و میدونیکه چقدر دوستت دارم منو رنج میدی و دل آسوده ای

تو ده­زانی که چه­ندم  خوش ئه­ویی و ده­مره­نجینی و بوخوت دلت ئاسوده­یه
شايف قلبى بحبك ما عنده لا شريك

می­بینی که قلبم تورا دوست داره، تو در ش هیچ همتایی نداری
جايي.. جايي الوقت وبطل فكر فيك

وقت جدایی فرا رسید و بیهوده بود هرچه به تو می اندیشید م

کاتی جودا بونه­وه گه­یشت و بی­که­لک بو بیر کردنه­وه­م له تو
قاسى قسى قلبى وما جرب احكيك

سنگدل به قلبم ستم کردی و دیگر نمی­خوام چیزی برات بگم

دل ره­ق  زولمت له دلی من کر د و ئیتر نام­هه­وی هیچی دیت بو بلیم
انا اللى غلطانه مش الحق عليك

این منم که اشتباه کردم، حق با تو نبود
ئه­وه منم که هه­له­م کردوه، حه­ق به تو نه­بوو

طمعتك يا انانى انا عملتك هيك

ای خودخواه  اینکه اینگونه رفتار کردم، چون به بدست آوردنت حریص بودم

ئه­ی خو خوشه­ویست ئه­وه­ی که وام کردووريا، بو ئه­وه بو که  بو وه ده­ست هینانت ته­ماحم هه­بوو
بديتك عا عيونى عا قلبى وعيونى

تورا بالاتر از چشام میخواستم، نه! بالاتر از قلب و چشام!

ریزی تو له سه­ر چاوانم بو، نا! سه­ر تر له دل و چاوانم!
انا اللى ندمانه عا كل اللى صار

این منم که به خاطر همۀ آنچه گذشته پشیمونم

ئه­وه منم که  سه­باره­ت به ته­واوی رابردوو په­شیمانم

لونتك بحنانى ورسمتك اشعار

تورا باعشقم رنگامیزی کردم و در اشعارم به تصویر کشیدم

توم به ره­نگی ئه­وینه­و ره­نگ کرد و ده­نیو شیعره­کانم دا  وینه­ی توم هینا!
يا ويلى من جنونى يا ويلى من جنونى

ای وای از این همه دیوانگی­ام!  ای وای از این همه دیوانگی­ام!

به­لام ئاخ له­و هه­مو شیتیی من! ئاخ له­و هه­مو شیتیی من!  
شو بحكيلك قللى ما عاد فيى قول

بگو! چطور برات بگم؟ دیگه حرفی برای گفتن ندارم!

ئیتر بلی!  من چلون بوت بلیم؟ هیچ قسه­یه­کم بو ووتن نییه!
شو بعملك اكتر فى اكتر معقول

دیگر بیشتر ازین چکار برات بکنم؟! بیشتر از حد معقول؟!

ئه­دی زیاتر له وه چم بو کردبایی؟! زیاتر له­وه­یی به بیر دا بیت؟!
انا حكيت ال عندى قلتلك شو عندى

من از اونچه تو دلم بود برات گفتم، گفتم که چی تو دلمه

من ئه­وه­ی که له دلم د ابو بوم ووتی، ووتم چیم له دل دایه
حبيتك يا عيونى حبيتك بجنون

ای چشای من دوستت داشتم، دیونه وار دوستت داشتم!

ئه­ی چاوه­کانم توم خوش­ئه­ویست، شیتانه خوشم ئه­ویستی!
تتضلك بعيونى وتما الحب يهون

تورا در چشام نگه می­دارم، و همیشه اینگونه عشق بی­ارزش میشود

تو له نیو چاوانم دا را ئه­گرم، و هه­موو کات عیشق ئاوا بی­قیمه­ت ئه­بیت
رح قلك ما بدى رح قلك مابى

هنوز از اونچه میخوام برات میگم، هنوز از اونچه تو دلمه برات میگم

هیستاش ئه­و شته­ی ده­م هه­وی به­توی ئه­لیم، هیستاش له وه­ی ده دلم د ایه بوت ده­لیم

     شعر كردي از :
                                                               كمال عيسي پاك       ( سوما)

خوشه­ويستي و ....                    الحب و ....  

ئه­گه­ر ده­ريا                             إن كان البحر             

به­قه­د من                                 قدّي                      

ماسيه­كاني خوش ويستبايه              يحب الأسماك              

ماسي­گره­كان                            صائد الأسماك               

هيچ كات شالاويان نه­ده­برد            لم تهجم علي الأسماك أبداً   

*************

ئه­گه­ر به­هاريش                           و لو كان الربيع              

به­قه­د من                                   قدّي                         

سه­وزي و گول                           يحب الخضارة و الأزهار   

خوش ويستبايه                             ..........                   

به دايم                                      دوماً                       

سه­وزپوش ده­بو!                           يلبس الخضراء               

************

ئه­گه­ر هاوينيش                              لو كان الصيف              

به­قه­د من                                     قدّي                       

گه­رمي ئه­ويني                                يحسُّ                      

هه­ست كردبا                                بحرارة الحب     

قه­د نه­ي ده­هيشت                           لم يسمح  

هيچ كات                                     أبداً  

سوزه­يه­ك هه­ل بكات                        أن تهب نسمة

************         

ئه­گه­ر دار به­روو                            إن كان السنديان

به­قه­د من                                      علي قدري

گه­لاي داري                                  يحب الأوراق  

خوش ويستبايه                                .............   

قه­د باي پاييز                                   ريح الخريف  

نه­ي ده­تواني                                    ما استطاعت قطّ 

بو دياري                                        أن تهديها

فه­سلي خه­زاني                                  الخريف 

بو بيني                                           ...........   

**********

ئه­گه­ر زستانيش                                 إن كان الشتاءُ 

به­قه­د من                                         قدّی

به­فري سپي                                      يحب الثلج الأبيض       

خوش ويستبايه                                  ............        

قه­د نه­ي ده­هيشت                              لم يسمح أبداً 

په­له­ي ره­شي                                     أن تسقط عليها     

تيبكه­وي                                         نقطة سوداء 

**********

ئه­گه­ر دلداريش                                 لو كان العاشق             

به­قه­د من                                         قدّي      

هه­ستي به ئه­وينم                                 يحسُّ بالحب            

كردبا                                            ..........

هيچ كات ويلي                                 لمّا يتركني أبداً    

نه­ده­كردم                                       ...........  

************

ئازيزه­كه­م                                        حبيبتي     

وه­كوو ده­ريا                                    أنا كالبحر   

ليواو ليوم له ئه­وينت                           مليءٌ من حبكِ     

*********

ده­ليم ئازيز به­هاره­كه­!                         أقول عزيزتي يا ربيعي! 

به­رگي سه­وزت                                زيّك الأخضر       

فري مه­ده                                       لا ترميه     

*********

له هاويني سوتينه­ر دا                           في الصيف المحرق

بزه­ي پر سوزت                                ابتسامتك الحميمة      

فينكي و ئاراميم                                يمنحني البرودة و الهدوء   

ئه­داتي                                            .........  

******

خوشه­ويستم                                    حبيبتي      

قه­د ناهيلم                                       لن أسمح أبداً    

بو هيچ كه­سي                                   أن تصبح     

ببيه نيچير                                        صيداً لأيّ صيادٍ

ئه­ينه­كه­م                                          حبيبتي  

وا هه­ست ده­كه­م                                أحسّ بأنك   

گه­لاي داري سه­رمي و                         أوراق شجرة كياني  

قه­ت ناهيلم                                      و لن أسمح

شنه­ي شه­مال                                    هبة الشمال   

بتوه­ريني                                          أن تسقطك   

**********

دلداره­كه­م                                        محبوبي      

له زستاني شه­خته­و                               في الشتاء البارد 

سه­هول به­ندان­دا                                 و المُثلِج    

ئاميزت                                           حضنك    

گه­رمي ئه­وينم                                    يمنحني حرارة الحب  

پي­ده­به­خشي                                      ......       

**********

ئه­وينه­كه­م                                          يا حبيبي 

به­قه­د هه­ر چوار وه­رزه­كان                       قدر الفصول الأربعة 

خوشم ده­ويي و                                   أحبك  

له ناوتا ده­تويمه­وه                                  و ادوب فيك   

نازداره­كه­م                                         عزيزتي     

له هه­ر كوي بم                                     أينما كنتُ         

بو باوه­شت                                         أرجع لحضنك

هه­ر ديمه­وه و                                        .....        

له ناو تو دا                                          و فيك      

ده­تويمه­وه.......!                                   أدوب.......!